Verstoorde arbeidsverhouding
Wanneer is de relatie nog te redden?
Een verstoorde arbeidsverhouding ontstaat vaak geleidelijk. Wat begint met kleine misverstanden of irritaties, kan uitgroeien tot wantrouwen, spanningen en uiteindelijk uitval of escalatie. In die fase rijst de vraag of herstel nog mogelijk is, of dat afscheid nemen onvermijdelijk wordt.
Wie te maken krijgt met een verstoorde arbeidsverhouding, doet er goed aan tijdig stil te staan bij de oorzaken en mogelijke oplossingen. Op onze pagina over een verstoorde arbeidsrelatie leggen we uit hoe zo’n situatie juridisch en praktisch wordt beoordeeld. In dit artikel zoomen we verder in op de afweging: herstel via arbeidsmediation of beëindiging via een VSO.
In de tabel hieronder geven we per fase/situatie in de verhouding, aan wat mogelijk en passend is. Onder de tabel gaan we nog wat dieper op de materie in.
Een verstoorde arbeidsverhouding, pak je het liefst zo snel mogelijk op. Op onze pagina over een verstoorde arbeidsrelatie leggen we uit hoe zo’n situatie juridisch en praktisch wordt beoordeeld. In dit artikel zoomen we verder in op de afweging: herstel via arbeidsmediation of beëindiging via een VSO.
Wat verstaan we onder een ‘verstoorde arbeidsverhouding’?
Van een verstoorde arbeidsverhouding is sprake wanneer de samenwerking zodanig onder druk staat dat normaal functioneren niet meer gaat. Dit kan zich uiten in terugkerende spanningen of conflicten, verlies van vertrouwen, vastgelopen communicatie, ziekmeldingen door stress of overbelasting en wederzijdse verwijten of vermijding.
Belangrijk hierbij is dat het bij mediation niet gaat om wie er gelijk heeft, maar naar de vraag of voortzetting van de arbeidsrelatie nog redelijk en werkbaar is.
Wanneer is een verstoorde arbeidsverhouding nog te herstellen?
Niet elke verstoorde arbeidsverhouding is direct onherstelbaar. In veel gevallen is er nog ruimte om de samenwerking te verbeteren, zeker wanneer het conflict zich in een vroeg stadium bevindt.
De grootste kans op herstel van een verstoorde arbeidsverhouding is wanneer de situatie relatief recent is ontstaan, beide partijen bereid zijn om het gesprek aan te gaan, er geen sprake is van ernstige verwijtbaarheid of onveiligheid, het vertrouwen beschadigd is maar niet volledig verdwenen, en de werknemer nog inzetbaar is of op korte termijn kan terugkeren.
In deze situaties draait het conflict vaak om miscommunicatie, rolonduidelijkheid of botsende verwachtingen.
De rol van arbeidsmediation bij een verstoorde arbeidsverhouding
Arbeidsmediation speelt een belangrijke rol bij het herstellen van een verstoorde arbeidsverhouding. Een mediator helpt partijen om het gesprek weer op gang te brengen en de onderliggende oorzaken van het conflict bespreekbaar te maken.
Tijdens mediation wordt gewerkt aan inzicht in elkaars belangen en perspectief, erkenning van emoties en spanningen, het doorbreken van vastgelopen patronen en het maken van duidelijke, werkbare afspraken.
Bij The Oak Tree Mediators zien we regelmatig dat mediation leidt tot herstel van de samenwerking. En als dat niet haalbaar blijkt, biedt mediation vaak alsnog een basis voor een zorgvuldige en respectvolle afronding van het dienstverband!
Wanneer is arbeidsmediation bij een verstoorde arbeidsverhouding niet meer effectief?
Arbeidsmediation is geen garantie op herstel van de relatie. Bij sommige vormen van een verstoorde arbeidsverhouding is de kans op herstel zeer beperkt.
Mediation werkt meestal niet meer wanneer één van de partijen geen oprechte bereidheid heeft om mee te werken, het vertrouwen volledig is verdwenen, er sprake is van intimidatie, machtsmisbruik of onveiligheid, eerdere herstelpogingen zonder resultaat zijn gebleven of het conflict al juridisch is geëscaleerd.
In deze situaties kan mediation nog wel helpen bij het begeleiden van een zorgvuldig afscheid, maar niet meer bij het herstellen van de arbeidsrelatie.
Wanneer is een verstoorde arbeidsverhouding onherstelbaar?
Een verstoorde arbeidsverhouding wordt als onherstelbaar gezien wanneer voortzetting van het dienstverband in redelijkheid niet meer van partijen kan worden verwacht. Dit is bijvoorbeeld het geval als beide partijen expliciet aangeven niet meer samen te willen werken, terugkeer naar de werkvloer opnieuw leidt tot uitval, het conflict al lange tijd voortduurt, eerdere pogingen om het conflict te beheersen geen effect hebben gehad of herplaatsing binnen de organisatie geen (reële) optie is.
In dergelijke situaties wordt beëindiging van het dienstverband vaak als de meest verstandige oplossing gezien.
Wanneer is een VSO bij een verstoorde arbeidsverhouding onvermijdelijk?
Bij een verstoorde arbeidsverhouding waarbij herstel niet meer realistisch is, wordt vaak gekozen voor een vaststellingsovereenkomst (VSO).
Een VSO is meestal passend wanneer partijen verdere escalatie willen voorkomen, rust en duidelijkheid gewenst zijn, een juridische procedure weinig perspectief biedt en beide partijen regie willen houden over de afspraken.
Mediation ook vaak de weg naar een VSO
In de praktijk vormt mediation regelmatig de opmaat naar een VSO, zodat afspraken zorgvuldig en in overleg tot stand komen.
Een verstoorde arbeidsverhouding vraagt om zorgvuldige afwegingen. Niet alleen juridisch, maar vooral menselijk. Tijdig ingrijpen, bijvoorbeeld met arbeidsmediation, kan escalatie voorkomen en duidelijkheid geven over de beste vervolgstap.